Hiển thị các bài đăng có nhãn nhà tự. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn nhà tự. Hiển thị tất cả bài đăng

Thứ Hai, 8 tháng 7, 2024

Một cách hội nhập văn hoá

 

Một cách hội nhập văn hoá hay làm anh em của mọi người ở một giáo xứ địa phương tại giáo phận Phan Thiết

Nguyễn Kim Anh

BỐI CẢNH


 

Kim Ngọc, một giáo xứ thuộc giáo phận Phan thiết, nằm trên quốc lộ 1A, cách thành phố Phan thiết 7 km về phía Bắc, có bề dày lịch sử 250 năm giữa cư dân bản địa đa số là lương dân với nhiều nhà tự và dòng họ có tuổi từ 150 đến 300 năm. Địa bạ triều Nguyễn cho biết cách nay chưa tới 200 năm, Kim ngọc xã có 5 thôn Kinh và 3 thôn Chàm nhưng không thấy dấu tích gì của người Chàm, cả địa danh Ô-xâng, nơi có các tín hữu đầu tiên mà Đức Cha Bennetat nói đến (1748) và cha Giuse Bổn xác nhận ( đầu thế kỷ 20 ) cũng không biết nay là chỗ nào ! Hiện nay cả vùng Phú long (Hàm thắng, Hàm nhơn ) có 5 ngôi Chùa , nhưng chỉ có một nơi có sư trụ trì. Tín ngưỡng thờ ông bà là chủ yếu . 95% lấy vợ chồng đều trở lại Công giáo nhưng vẫn có một số rất ít trường hợp gặp khó khăn người Công giáo bỏ đạo theo người lương ! Tuy nhiên sau khi trở lại Công giáo, không phải ai ai cũng hội nhập tốt vào đời sống mới, có thể không khỏi những mặc cảm bõ ông bỏ bà lấy vợ đạo….hay những lí do khác.Giáo xứ Kim Ngọc-- chỉ có 2,000 giáo dân giữa khoảng 25,000 lương dân-- có mức biến động dân số đáng kể. Từ 1975 đến nay đân số ít tăng, vì nhiều người bỏ xứ ra đi, nhưng số dân không giảm do cuới vợ lấy chồng đa số là người lương, khoảng 150 trường hợp trong vòng 25 năm, chiếm 1/3 tổng số gia đình trong giáo xứ, chưa kể các tân tòng trước 1975. Hầu hết các gia đình đều có họ hàng với người lương , nên có mối thân tình với lương dân. Các gia tộc chung quanh Kim ngọc thực tế đã cung cấp và đón nhận người Kim ngọc Công Giáo làm dâu rể của mình. Nhưng một thời gian dài, trở thành người Công giáo thì thường không cúng theo cách người lương, trong cung cách sống không còn “gần gũi” với tổ tiên như trước nữa. Lấy nguời Công Giáo là trở thành” ngoại tộc”, trong chiều sâu tâm lý có thể không khỏi ray rứt. Việc nhận lại dòng họ của mình là một yêu cầu cần thiết về mặt tâm lý, về mặt xã hội, mà còn là một bước xích gần lại là anh em, là “ chúng ta”, làm con một nhà, con một họ, con một tộc, có lợi cho khối đoàn kết dân tộc và việc truyền giáo.

 

HỘI NHẬP :


Từ 1994, giáo xứ chọn ngày Tết làm cơ hội, cử đại diện giáo dân dến thăm hỏi các nhàchùa và nhà tự , thắp nhang cho tổ tiên của các dòng họ vì đích thực các ngài là ông bà tổ tiên của một số người trong giáo xứ. Khi “trở về” thắp hương tại nhà tự của mình không phải chỉ là tư cách con cháu mà còn là đại diện cho nhà thờ Công giáo, người tân tòng thực sự cảm thấy mình là người con cháu ở gần ma có lúc xa nay về với nhà của chính mình . Vì mỗi nhà tự đích thực là nhà của ông bà tổ tiên, là nhà của chính mình, cũng đáng yêu đáng quí như nhà thờ giáo xứ là nơi sinh ra mình trong đức tin, nuôi mình sống bằng sức sống thần linh….Nhà tự biểu hiện dòng họ là nơi sinh ra, là sinh quán của mình, của tổ tiên mình ! Nhà thờ và nhà tự cũng là nhà của mình , hai”nhà” đều kính trọng nhau, vì là”thông gia” ! Giáo xứ là một tộc , một siêu tộc , có quan hệ khắng khít với nhiều nhà tộc , là thông gia của nhiều tộc.

 

HỆ QUẢ :




Từ khi giáo xứ thăm hỏi và thắp nhang taị các nhà tự trong dịp Tết thì mối quan hệ thân thiện tăng thêm nhiều, ngày Tết các tộc đến chúc tuổi cha xứ và giáo xứ ; nếu giáo xứ mời, họ cũng đến tham dự nghi thức tưởng nhớ và cầu nguyện cho ông bà tổ tiên của giáo xứ. Các hội đồng gia tộc dễ dàng chính thức chấp nhận cho phép lấy người Công giáo, trở lại Công giáo, thuận lợi cho việc truyền giáo và hạnh phúc cho các đôi hôn nhân Công giáo-tân tòng. Một người đang học giáo lý tân tòng nói rằng năm nay, một số bà con lương về thắp nhang cho thân nhân Công giáo cũng xin được thắp nhang trên bàn thờ Chúa. Điều trước đây chưa bao giờ có !


Ngày Mồng Hai Tết Tân Tỵ , đại diện các tộc và anh em lương dân đến dự nghi thức tôn kính Ông bà tổ tiên và chúc thọ cho các cụ 70 tuổi trở lên tại nhà thờ giáo xứ đông hơn, và sau lễ ở lại đàm đạo, có các tiết mục vui xuân và các bài múa hát kính nhớ ơn ông bà tổ tiên cha mẹ do các em thiếu nhi trình diễn. Họ cảm động vì trong nghi thức tôn kính tổ tiên có đọc các bài văn tế, có đánh trống chiêng , bái xá theo cách dân tộc, có dâng trầu rượu hương hoa cho tổ tiên rất thành kính. Có người còn cho rằng Công giáo đang gìn giữ bảo tồn những nghi thức tôn kính Ông bà tổ tiên đáng ra các tộc họ, các nhà tự phải có nhưng nhiều nhà tự không có hay nay đã bỏ mất ! Cha xứ trong bài giảng và nói chuyện nhấn mạnh giáo xứ Kim ngọc hiện nay có một nửa gia đình có vợ hoặc chồng là gốc lương dân, là con cháu các nhà nhà tự chung quanh vùng. Nên tổ tiên của các tộc họ cũng chính là tổ tiên của giáo dân Kim ngọc, họ đích thực là anh em của nhau, cùng máu mủ ruột thịt phải yêu thương đoàn kết đùm bọc nhau.

Nhưng người Công giáo thờ Chúa trên hết vì Chúa là “tổ tiên của mọi tổ tiên” !

 

CON ĐƯỜNG CÒN DÀI :

 

Hiện nay có một số người đã trở thành người Công giáo, vẫn được ở nhà tự, vẫn được coi nhà tự, vẫn thắp nhang cho ông bà vào ngày mồng một và 15. Nhưng một số trưởng chi tộc không chấp nhận những người này treo ảnh tượng Chúa trong nhà tự. Chấp nhận cho thờ cúng thay mình nhưng không cho treo ảnh tượng Chúa vì “trong nhà chỉ thờ một ‘ông” thôi, không thể có hai” ông” “ nghĩa là độc tôn, thờ duy nhất một vị, một bên. Chưa có cách giải ! Nhưng có lẽ từ từ cũng giải được ! bằng sống hiếu thảo, tốt lành, kiên trì cầu nguyện, trung tín trong đức tin, không bỏ lễ Chúa nhật, không để bị đồng hóa, kiên quyết không đeo bùa cho con khi ông bà lương dân ép buộc !…. Đó là kinh nghiệm một số người làm dâu dân ngọai lâu năm .

Trước đây việc tôn kính ông bà tổ tiên là cớ gây chia rẽ người lương dân và người Công giáo thì nay việc tôn kính ông bà tổ tiên lại trở thành cơ hội để hòa hợp yêu thương đoàn kết dân tộc và loan báo Tin Mừng. Dù vậy cũng còn đòi hỏi nhiều hy sinh, quên mình…….nhưng vẫn phải giữ bản sắc đức tin, một đức tin phải đã trở thành văn hóa ! (Đức Gioan Phaolô II ) . /.

(Vietcatholic 12/12/2001, vanchuongviet.org  8/11/2009)

Nguyễn Kim Anh

 

Thứ Hai, 12 tháng 6, 2023

BÀI CHIA SẺ LỄ TẠ ƠN KHẤN TRỌN SR MARIA GORETTI TRƯƠNG THỊ THUỲ CHUNG DÒNG MẾN THÁNH GÍA THỦ THIÊM TẠI GX KIM NGỌC 10/6/2023

 

BÀI CHIA SẺ LỄ TẠ ƠN KHẤN TRỌN SR MARIA GORETTI TRƯƠNG THỊ THUỲ CHUNG DÒNG MẾN THÁNH GÍA THỦ THIÊM  TẠI GX KIM NGỌC  10/6/2023
         Kính thưa quý cha ,quý dì MTG Thủ Thiêm, MTG Phan Thiết, quý khách, quý OBACE giáo xứ Kim Ngọc, đặc biệt Xơ Maria và quý ông bà cố và tộc họ, rất thân mến
         Tháng 6 /1994, Đức Cha Nicolas Huỳnh văn Nghi đưa tôi nhận xứ Kim Ngọc mới tạm ổn thì Sr Ba tức là Ngô đến nói với tôi ĐC muốn đưa MTG Thủ Thiêm về Kim Ngọc .Tôi bảo  chỉ có nhà xứ ọp oẹp xây cả thế kỷ và sửa lại chắp vá đã hai mưới năm thì ở nơi đâu ?
           Quay lại thước phim xưa ,từ khi mảnh đất Bình thuận này được chia về cho địa phận Tay Đang Trong tức Saigon năm 1907 thì Saigon đẩt rộng của nhiều lại giàu nhân sự và nghĩa khí nên nên giáo phận Saigon đổ người và của cho mảnh đẩt Bình Thuận.Họ gửi các cha tài đức như Giuse Phan Văn Bổn, bạn của cha Giuse Nguyễn Bá Tòng, các cha Nguyễn Thông Lý ra củng cố tái lập xây nhà thờ Tân lý, Tầm Hưng, Kim Ngọc, Ma Ó. Các nữ tu MTG Thủ Thiêm cũng đi theo mở trường dạy chữ quốc ngữ và giáo lý.

            Bước mảnh đất Kim Ngọc, tôi sững sờ vì các nhà tự và truyền thống dòng họ.Tộc Võ với nhà nhà tự có tới 300 năm, con cháu đã tới năm ngàn.Vị trưởng tộc nay là Ông trưởng Công An xã.Họ nói họ Võ ở Kim Ngọc là một của họ Võ, được phái theo đạo Công giáo để giữua những biến động Lich Sử có thể giúp nhau tồn tại.Tôi cho dại diện giáo xứ đi thắp nhang cho các tộc họ nhân thông gia với nhau vì 300 năm Lịch Sử đã cưới gả con cháu cho nhau mà chưa bao giờ nhận thông gia chưa bao giờ nhận họ nhận hàng…

            Điều thứ hai phải làm đó là xin trả lại sự trang nghiêm thờ tự của nhà thờ Kim Ngọc vì các hợp tác xã chiếm dựng đất nhà thờ xây trự sở HTX, nuôi heo bò, sinh hoạt HTX tuhc hoá nơi thờ tự.Hơn nữa còn biến nhà trưởng tiểu học của giáo xứ thành kho tuốc trừ bệnh cây bay mùi vô cùng khó chịu ảnh hưởng đến sức khoẻ người dân...

           Khi xin trả thf phải liên hệ với nhiều giới chức lớn nhỏ xin giúp đỡ vượt qua giai đoạn rất khjos khăn cho giáo xứ. Một vị nói cha yên tâm vì con là học trờ các Xơ.

“ Con là học trờ các Xơ” cha cư yên tâm.Người này đã tích cực giúp cùng với các nhà tự trả lại đất đai. giúp giáo xứ Kim Ngọc, duy nhất cái nhà thờ cho mọi nhà tự.Chúa đã chúc phúc đẻ chúng ta có cái nhà thự nhà thờ Kim Ngọc xinh đẹp hôm nay.

Kính thưa quý Xơ,

Chỉ là học trờ các Xơ mà hết loàng giúp giáo xứ lấy lại đất đai, xây lại nhà thờ thì đủ biết uy tón của các Xơ lớn biết bao.


Điều là một tự hào và hạnh diện cho quí Xơ MTG Thủ Thiêm mà cũng là cho MTG Phan thiết hôm nay.Sống sao cho rực rỡ lòng yêu thương của Dì Phước, tên gọi họ đặt cho quý dì.

     Dì là Mẹ .Sẩy Mẹ bú dì. Tực ngữ nói như vậy.

Thứ ba là khoảng năm 2000 ngàn ban lịch sử của dòng MTG Thủ Thiêm đi tìm lại dấu tích các cộng đoàn MTG Thủ Thiêm tại Phan Thiết.Và đưa xác các chị em ở các cộng đoàn về nhà đong.Tôi xin để lại xác nữ tu Maria Nguyễn thị Tú, như chứng nhận Lich sử của sư hiện diện của dòng tại Phan thiết.Dì Tú chết trong cuộc tấn công năm Mậu Thân vào nhà thờ Kim Ngọc.nhà sập đè dì chết và chôn tại Đất Thánh Kim Ngọc.

Hôm nay dì Maria Goretti Trương thị Thu Thuỷ đã hoàn toàn thuộc về nhà dòng MTG Thủ Thiêm.Như là một lời cám ơn của người Phan thiết cho hội dòng.Mong sao đời sống các nữ tu hôm nay như một ân ban để những người học với Xơ, hãnh diẹn tự hào là học trò các Xơ thì việc nghĩa nào cũng không từ, việc thiện nào cũng thực hiện.

Kính chúc Xơ Thu Thuỷ đã tìm được dòng họ đích thực của mình sau khi trôi nổ iqua nhiều dòng tìm được mái ấm cho mình .Xin chúc mừng Xơ và ông bà cố và dòng họ .Amen